หมอกในเมือง สาเหตุของ...โรคภูมิแพ้

...เพื่อน ๆ ที่อาศัยอยู่ตามเมืองใหญ่ ๆ คงจะเคยเห็นหมอก หรือควันที่ลอยฟุ้งอยู่ทั่วไปในอากาศ
โดยเฉพาะบนท้องถนน ที่มีรถราวิ่งไปมาขวักไขว่ ในชั่วโมงเร่งด่วน เช่น เวลาที่พวกเรานั่ง รถไปโรงเรียนในตอนเช้้า เป็นต้น ซึ่งจะสังเกตุเห็นได้ว่ามีหมอก และควัน ลอยอยู่ทั่วไปเป็นปริมาณมาก หมอกและควันเหล่านี้ ถ้าเราสูดดมเข้าไปมาก ๆ บางครั้งอาจทำให้รู้สึกวิงเวียน คลื่นไส้ และอาเจียนได้  เพื่อน ๆ รู้ไหมครับ... หมอกควันเหล่านี้เกิดขึ้นได้อย่างไร ­ และมีส่วนเกี่ยวข้องกับชีวิตเราอย่างไรบ้าง...
 

หมอก หรือ ควัน คืออะไร ­

หมอก คือ "โอโซน" ชนิดหนึ่ง สิ่งที่เราเรียกว่า "โอโซน" นี้ จะมีประโยชน์อย่างมาก เมื่ออยู่ในชั้นบรรยากาศ โดยจะทำหน้าที่ เป็นตัวสะท้อน รังสีอุลตราไวโอเลต จากดวงอาทิตย์ แต่ "โอโซน" เมื่อเกิดขึ้นในชั้นผิวโลก จะเป็นอันตรายต่อคน การเจริญเติบโตของพืช และสิ่งก่อสร้างต่าง ๆ ดังนั้น หมอก หรือ ควัน นี้เป็นหนึ่งในปัญหา ที่ก่อให้เกิดมลภาวะเป็นพิษตามเมืองใหญ่ ซึ่งเกิดได้จากหลายสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็นการปล่อยควันจากโรงงานอุตสาหกรรม หรือยานพาหนะก็ตาม

องค์กรพิทักษ์สิ่งแวดล้อมของประเทศสหรัฐอเมริกา หรือ อีพีเอ ได้พัฒนาระบบเตือนภัยเกี่ยวกับหมอกขึ้น เพื่อเป็นการเตือนให้ประชาชนรับทราบ พร้อมทั้งงดเว้นการใช้ยานพาหนะต่าง ๆ ในกรณีที่ไม่มีเหตุจำเป็น เพื่อเป็นการลดปริมาณมลพิษจากยานพาหนะต่าง ๆ

หมอกในเมืองเกิดขึ้นได้อย่างไร ­

หมอกเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น การปล่อยควันจากโรงงานอุตสาหกรรม ยานพาหนะต่าง ๆ ซึ่งปล่อยองค์ประกอบสำคัญของการเกิดหมอกออกมา

หมอก เกิดได้เมื่อมีองค์ประกอบคือ

1. ก๊าซไนโตรเจนออกไซด์ มีลักษณะเป็นก๊าซสีน้ำตาล ได้จากการเผาไหม้ของเครื่องยนต์ เช่น รถยนต์ รถบรรทุก และโรงงานอุตสาหกรรม เช่น โรงงานผลิตเครื่องใช้อิเล็กทรอนิกส์ และโรงงานอุตสาหกรรมต่าง ๆ

2. สารไฮโดรคาร์บอนที่เป็นสารอินทรีย์ที่์ระเหยง่าย (VOC) จากรถยนต์ บ้านเรือน ปั๊มน้ำมัน ถังเก็บสารเคมีบางชนิด ตัวทำละลายในโรงงานอุตสาหกรรม และของเสีย จากโรงงานอุตสาหกรรมประเภท น้ำมัน และก๊าซธรรมชาติ นอกจากนี้ยังมีสารอินทรีย์ระเหยง่ายทางชีวภาพจำนวนไม่น้อยเกิดขึ้นเองตาม ธรรมชาติโดยการปล่อยหรือคายจากต้นไม้ พืชต่าง ๆ และจุลินทรีย์ต่าง ๆ รวมทั้งสารประกอบไฮโดรคาร์บอนจำพวก เอทิลีน โพรพิลีน  บิวตะไดอีนและ บิวเทน

  

สารทั้งสองชนิดนี้จะทำปฏิกิริยากันโดยมีแสงแดดเป็นตัวกระตุ้นทำให้เกิดโอโซนที่ ระดับผิวโลกขึ้น ซึ่งโอโซนที่เกิดในชั้นผิวโลกน ี้ก็คือสิ่งที่เราเห็นว่าเป็น หมอก นั่นเอง

ก๊าซไนโตรเจนออกไซด์  + สารอินทรีย์ระเหยง่าย ---> โอโซน ("หมอก" บนชั้นผิวโลก)

รู้ไหมเอ่ย ­ อะไรมากับหมอกในเมือง

โอโซนที่อยู่ในชั้นบรรยากาศ เป็นโอโซนที่ดี เพราะช่วยปกป้องโลกจากรังสียูวีบี แต่โอโซนที่อยู่ในระดับผิวโลกนั้นไม่มีสี และก่อให้เกิดความรำคาญ ซึ่งจะก่อตัวขึ้นตามธรรมชาติ เมื่อแสงอาทิตย์ทำปฎิกิริยากับสารพิษในอากาศ ซึ่งโอโซนที่ก่อตัวขึ้นนี้ จะเป็นอันตรายต่อระบบทางเดินหายใจของคน แม้ว่าจะมีในปริมาณเพียงเล็กน้อย โอโซนก็สามารถทำให้เกิดอาการเจ็บหน้าอก ไอ หายใจไม่ออก เจ็บคอ ระคายเคืองคอ นอกจากนี้โอโซนยังสามารถทำให้เกิดปัญหาโรคระบบทางเดินหายใจอย่างเรื้อรัง เช่น โรคหอบ และ ทำให้ภูมิคุ้มกันของร่างกายที่จะต่อสู้กับโรคติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจลด ลง ผลกระทบต่อผู้ใช้ขึ้นกับร่างกายของแต่ละคนและปริมาณโอโซนที่จะได้รับ การฟื้นตัวและหายป่วยจากการได้รับโอโซนปริมาณน้อยมีความเป็นไปได้ แต่กรณีที่ได้รับโอโซนเป็นจำนวนมากและเป็นเวลายาวนาน ทำให้เกิดความเจ็บป่วยที่ฟื้นตัวได้ยาก

การป้องกันการเกิดโอโซนบนผิวโลก

• ลดปริมาณการปล่อย ก๊าซไนโตรเจนออกไซด์ จากแหล่งอุตสาหกรรม และแหล่งผลิตไฟฟ้า
• รณรงค์ให้ลดการใช้ยานพาหนะส่วนบุคคล โดยหันมาใช้บริการขนส่งมวลชนแทน

• จัด ให้มีการระบุพื้นที่ที่ต้องควบคุมดูแลโอโซนระดับผิวโลก เช่น แหล่งอุตสาหกรรมปิโตรเลียม อุตสาหกรรมปิโตรเคมี ซึ่งเป็นแหล่งที่ทำให้เกิด ก๊าซไนโตรเจนออกไซด์ และ สารอินทรีย์ระเหยง่าย จำนวนมาก อีกทั้งยังเป็นพื้นที่อันตรายที่ทำให้เกิดโอโซนที่เป็นอันตรายจำนวนมากด้วย

เราสามารถป้องกันตัวเองได้อย่างไร ­

• อย่าสูบบุหรี่ และยาสูบทุกชนิด รวมถึงอย่าพยายามสูดดมควันบุหรี่ ทั้งทางตรงและทางอ้อม เพราะควันบุหรี่ เมื่อเข้าสู่ร่างกาย จะไปทำลายระบบการทำงาน

• หลีก เลี่ยงให้ห่างจากมลภาวะที่เป็นพิษ เช่น ไอเสีย แก๊ส ควัน และ แก๊สที่มีกลิ่นเหม็นทั้งหลาย เพราะสารเหล่านี้จะทำให้เกิดความระคายเคืองต่อระบบทางเดินหายใจ
• หลีกเลี่ยงถนนที่มีรถเยอะ ๆ โดยเฉพาะในชั่วโมงเร่งด่วน เพราะเมื่อรถแล่นเร็ว ๆ จะทำให้ฝุ่นที่พื้นฟุ้งกระจาย
• หลีกเลี่ยงจากที่จอดรถใต้ดิน เพราะเป็นที่อับ ระบายอากาศไม่ดี และเต็มไปด้วยไอเสียและควันจากรถยนต์
• ติดตาม ข่าวสารการรายงานสภาพอากาศโดยเฉพาะในช่วงหน้าร้อน เพราะความร้อนจะกระตุ้นให้สารมลพิษเปลี่ยนแปลงไปเป็นโอโซน (หรือหมอก) ซึ่งเป็นอันตรายต่อคน หากมีการเตือนว่ามีหมอกเกิดขึ้นควรพยายามอยู่แต่ภายในอาคารบ้านเรือน อย่าออกมาภายนอก
• หายใจผ่านจมูก ไม่ควรใช้ปากหายใจ เพราะขนจมูกจะช่วยกรองฝุ่นและสิ่งสกปรกก่อนเข้าปอด
• ลดการใช้ก๊าซโซลีน เพราะไอของก๊าซโซลีนที่ถูกปล่อยออกมาจะช่วยทำการสร้างโอโซน
• ลดการใช้สีน้ำมัน เพราะสีและตัวทำละลายจะทำให้เกิดหมอก
• ประหยัดการใช้ไฟฟ้า ตั้งอุณหภูมิแอร์ให้เหมาะสม
• แหล่งที่มา : http://www.chemtrack.org/EnvForKids/content.asp?ID=70